Αδελφική σκέψη με αφορμή το άρθρο του Νικολάου Ζώτου για το διαβατήριο και τη νέα ταυτότητα

Αδελφική σκέψη με αφορμή το άρθρο του Νικολάου Ζώτου για το διαβατήριο και τη νέα ταυτότητα

Κύριε Νικόλαε Ζώτο

Με πολλή προσοχή διαβάσαμε το πρόσφατο άρθρο σας^[1] σχετικά με τη νέα ταυτότητα, τον Προσωπικό Αριθμό και το βιομετρικό διαβατήριο.

Δεν αμφιβάλλουμε ούτε για την αγωνία σας ούτε για την αγαθή σας πρόθεση να προειδοποιήσετε τους πιστούς για τους κινδύνους που συνεπάγεται η οικοδόμηση ενός ολοένα πιο συγκεντρωτικού ψηφιακού συστήματος ελέγχου. Η αγωνία αυτή είναι και δική μας. Τα κατ’ ιδίαν μέλη μας εδώ και χρόνια και συλλογικά ως «ΕΞΟΔΟΣ» εδώ και ένα έτος υποστηρίζουμε δημόσια ότι η ανεξέλεγκτη ψηφιοποίηση του κράτους, η καθολική διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων και ο Προσωπικός Αριθμός δημιουργούν πρωτόγνωρους κινδύνους για την ελευθερία του προσώπου.

Ωστόσο, με την ίδια αγάπη προς την αλήθεια, αισθανόμαστε την ανάγκη να διατυπώσουμε ορισμένες επιφυλάξεις.

Κατά τη γνώμη μας, το κεντρικό επιχείρημα του άρθρου σας ταυτίζει δύο διαφορετικά πράγματα: την κοινή τεχνολογία και την κοινή λειτουργία.

Είναι αλήθεια ότι τόσο το νέο διαβατήριο, όσο και η νέα ταυτότητα διαθέτουν ηλεκτρονικό τσιπ και βιομετρικά στοιχεία. Από αυτό όμως δεν προκύπτει αυτομάτως ότι επιτελούν τον ίδιο θεσμικό και λειτουργικό ρόλο μέσα στην αρχιτεκτονική του κράτους.

Το διαβατήριο σχεδιάστηκε πρωτίστως ως ταξιδιωτικό έγγραφο, για τη διέλευση συνόρων και τον διεθνή έλεγχο ταυτοποίησης. Η χρήση του στην καθημερινή ζωή είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Εκατομμύρια άνθρωποι δεν χρειάζεται να το χρησιμοποιήσουν ούτε μία φορά επί χρόνια.

Η νέα ταυτότητα, αντιθέτως, δεν αποτελεί πλέον απλώς δελτίο ταυτότητας. Εντάσσεται σε ένα ενιαίο οικοσύστημα ψηφιακής ταυτοποίησης, το οποίο συνδέεται με τον Προσωπικό Αριθμό, με τη διαλειτουργικότητα των δημόσιων υπηρεσιών, με το Gov.gr Wallet και με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική του eIDAS. Η ποιοτική αυτή μεταβολή είναι, κατά τη γνώμη μας, η ουσία της συζήτησης.

Με άλλα λόγια, το ζήτημα δεν είναι απλώς αν ένα έγγραφο έχει τσιπ. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια θέση κατέχει μέσα στο συνολικό σύστημα διακυβέρνησης και σε ποιο βαθμό μετατρέπεται σε καθολικό «κλειδί» συμμετοχής στην οικονομική, κοινωνική και διοικητική ζωή.

Αν αύριο το διαβατήριο αποκτούσε ακριβώς αυτή τη λειτουργία, δηλαδή γινόταν το υποχρεωτικό μέσο πρόσβασης σε όλες τις συναλλαγές του πολίτη, θα εξέλειπε πράγματι κάθε ουσιαστική διάκριση μεταξύ των δύο εγγράφων. Σήμερα όμως δεν συμβαίνει αυτό.

Εξίσου σημαντική θεωρούμε και μία δεύτερη παρατήρηση.

Το άρθρο σας δεν περιορίζεται σε μια τεχνική ή πολιτική αξιολόγηση. Προχωρεί σε σωτηριολογικές κρίσεις εξαιρετικά αυστηρές, χαρακτηρίζοντας ως «εκ δεξιών πλάνη» όσους έχουν διαφορετική εκτίμηση και καταλήγοντας ότι όποιος χρησιμοποιεί βιομετρικό διαβατήριο «δεν θα δει Πρόσωπο Θεού».

Ομολογούμε ότι αυτό μας προβλημάτισε βαθιά.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε αντιμετώπιζε με ιδιαίτερη επιφύλαξη τέτοιες απόλυτες διατυπώσεις. Οι Πατέρες μιλούν διαρκώς για τη διάκριση ως «μητέρα των αρετών», ακριβώς επειδή σε σύνθετα ζητήματα είναι εύκολο ο ζήλος να υπερβεί τα όρια της εκκλησιαστικής φρόνησης.

Η σωτηρία του ανθρώπου δεν εξαρτάται από μία τεχνική αξιολόγηση ενός διοικητικού εγγράφου. Ούτε μπορεί εύκολα να αποφανθεί κανείς ποιος σώζεται και ποιος όχι, όταν μάλιστα η ίδια η Εκκλησία δεν έχει εκδώσει σχετική συνοδική κρίση.

Είναι άλλο πράγμα να προειδοποιούμε για κινδύνους, να καλούμε σε εγρήγορση και αντίσταση, να επισημαίνουμε τις συνέπειες της ψηφιακής συγκέντρωσης εξουσίας, και άλλο να αποφαίνεται κανείς για την αιώνια σωτηρία των αδελφών του.

Ιδίως όταν πρόκειται για ανθρώπους που αγαπούν την Εκκλησία, αγωνίζονται κατά συνείδηση και έχουν καταλήξει σε διαφορετική εκτίμηση ενός τόσο σύνθετου ζητήματος.

Πιστεύουμε ότι στον κοινό μας αγώνα κατά του ψηφιακού ολοκληρωτισμού δεν μας χρειάζονται αλληλοκατηγορίες περί πλάνης ούτε αφοριστικές διατυπώσεις.

Μας χρειάζεται περισσότερη διάκριση.

Περισσότερη ταπείνωση.

Περισσότερη ακρίβεια.

Και κυρίως μεγαλύτερη προσοχή ώστε η αγωνία μας για την ελευθερία να μη μας οδηγήσει, άθελά μας, στην απόλυτη βεβαιότητα ότι μόνο η δική μας εκτίμηση ταυτίζεται με το θέλημα του Θεού.

Όλοι μας βλέπουμε «δι' εσόπτρου εν αινίγματι». Όλοι έχουμε χρέος να αγρυπνούμε. Κανείς όμως δεν δικαιούται να υποκαθιστά την κρίση της Εκκλησίας ούτε να προδικάζει τη σωτηρία ή την απώλεια των αδελφών του.

Ευχόμαστε ο κοινός μας προβληματισμός να συνεχιστεί με πνεύμα αγάπης, ελευθερίας και αμοιβαίου σεβασμού. Γιατί απέναντι στον ψηφιακό ολοκληρωτισμό, μεγαλύτερη δύναμη έχει η ενότητα μέσα στην αλήθεια παρά η διαίρεση μέσα στις βεβαιότητες.

^[1]https://tasthyras.wordpress.com/2026/07/05/%cf%84%ce%b1%cf%85%cf%84%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b1-%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83%cf%89%cf%80%ce%b9%ce%ba%cf%8c%cf%82-%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%b8%ce%bc%cf%8c%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%b2%ce%b1%cf%84/